Vandaag is het feest van Drie Koningen. Zij kwamen destijds uit het oosten om eer te bewijzen aan de pas geboren nieuwe leider van een volk in onderdrukking. Het is goed om in deze roerige tijden weer eens te beseffen dat één van onze grote verhalen waarmee wij van generatie op generatie onze normen en waarden hebben doorverteld, over migratie en ontheemding gaat. De held is een kansarm kind dat wordt geboren in een periode waarin een koning Herodes huis houdt met terreur en genocide. En de les die wordt overgedragen is dat juist van zo'n kind alle heil is te verwachten! Door zo'n kind ontstaan nieuwe perspectieven.

Ook anno 2005 is weer de vraag: wat doen we met het kansloze kind van migranten? Nemen we ze op of sluiten we ze uit? Kansloos zijn lijkt besmettelijk. Ons lot is onderling verbonden. Onzekerheid van de één veroorzaakt onzekerheid bij de ander. Kijk naar Herodes. De onzekere toekomst van het kind brengt zijn eigen toekomst in gevaar. Daarom laat Herodes mannelijke pasgeborenen doden. Vandaag lijkt de oplossing dat we die kinderen het beste kunnen weren dan wel assimileren. Als we bewerkstelligen dat ze precies zijn zoals wij dan is daarmee ook onze toekomst weer zeker. We noemen dat emancipatie. Dat begrip veronderstelt dat alle mensen op de hele wereld een zelfde ontwikkeling doormaken, een zelfde geschiedenis hebben op weg naar een zelfde, betere toekomst.
 
Sommige mensen in sommige landen zouden iets dichter bij die betere toekomst zijn dan anderen. De filosoof Vattimo noemt dat de arrogantie die kleeft aan het West-Europese koloniale denken: de aanname dat ons perspectief op de toekomst superieur is aan dat van andere, letterlijk achterlijke culturen. Wij kolonialiseren - in zijn termen - de toekomst zoals wij eerst de continenten hebben gekolonialiseerd. 

Dat denken wordt deels ontkracht door de enorme mobiliteit die plaats vindt. In elk land en elke samenleving komen mensen binnen met een andere achtergrond, met uiteenlopende geschiedenissen en ontwikkelingen en dus ook met heel uiteenlopende verwachtingen. De traditionele koloniale reactie daarop bestaat uit het ontkennen en verbieden van die variëteit, uit het via disciplinering mensen hun eigen achtergrond laten 'vergeten' zodat ze opgaan in een zogenaamd superieure, uniforme cultuur. 

Maar onder invloed van dat enorme verkeer tussen mensen ontstaat naast het oude, West-Europese emancipatie-ideaal een alternatief concept. Emancipatie is dan het lef om het andere op te zoeken, om zich bloot te stellen aan onverwachte invloeden en het vervolgens kunnen omgaan met het veelvoud van perspectieven dat daaruit voortvloeit. In dat licht bezien is de zoektocht van de drie koningen, de knieval voor en de aanbidding van het kind van vreemden en daarmee de erkenning van het andere milieu, zo'n sterk verhaal. 

Jos Lamé, bestuurder Riagg Rijnmond